Özürlülerin Afet ve Acil Durumlarda Korunmaları ve Güvenlikleri

Doğal ve İnsan Kaynaklı Felaketlerde Afet Yönetimi ve Akdeniz Bölgesinde Hazırlık Sistemlerinin Oluşturulması İçin Pilot Proje kapsamında, EURO-MED tarafından Lübnan’ ın başkenti Beyrut’ta 20- 21 Kasım 2003 tarihlerinde “Özürlülerin Afet ve Acil Durumlarda Güvenlikleri ve Korunmaları” konulu toplantı gerçekleşmiştir. Türkiye’den Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı ile Sivil Savunma Genel Müdürlüğü ve Mısır, Suriye, Lübnan, İtalya, Fransa, İsveç temsilcileri katılmıştır. Toplantıya katılan tüm taraflar yapısal olarak özürlülerin durumlarını bildiklerini, bu alanda atılan küçük adımların, gelecekte herkes için etkili ve kalıcı olarak ileriye yönelik esasları içereceğini belirtmişlerdir. Önemli olanın toplumun bütün kesimlerinin sorumluluğunda, özürlüleri afet ve diğer tehlikeler karşısında yaşamlarını ve esenliklerini mümkün olan en iyi şekilde korumanın sağlanması ve özürlülerin problemleriyle yüz yüze gelinmesinin önemli bir kazanım olduğu önemle belirtilmiştir.

Euro-Med Projesi

Euro-Med Projesinden beklenilen, afet ve acil durumlarda özürlülerin korunması ve güvenliğinde nelerin dikkat edilmesi gerektiği, özürlüler için nasıl programlar yapılacağının ve geliştirileceğinin ortaya çıkartılmasıdır. Projenin geçmişinde 12 Akdeniz ülkesi üyenin ve Avrupa Birliği arasındaki ortak işbirliği sürecini kuran 1995 yılındaki Barselona Bildirisi bulunmaktadır. Barselona Bildirisinin devamı olan proje 1996 yılında Mısır ve İtalya’ya ortaklaşa devredilmiştir. Ekim 1997’de Euro- Med üst kurul üyeleri, sivil savunma projesini onaylamışlardır. 1999 yılında önleme ve güvenlik konusu gündeme girmiştir. 2003 yılının Avrupa Özürlüler Yılı olması nedeniyle, özürlülerin güvenlik ve korunmaları gündeme alınmıştır. Doğal ve insan kaynaklı afetlerin yönetimi ile önleme ve ilkyardım sistemlerinin Akdeniz Bölgesi Ülkelerinde oluşturulması için tarafsız bakış açısı getirilmesi amaçlanmıştır. Bu projenin odağında Akdeniz Bölgesinde oluşacak büyük afetlerde işbirliği yapılması bulunmaktadır. Oluşabilecek afet riskleri şunlardır.

Bunun için;

Proje, birçok alanda eylem planları üstlenmiştir. bilgi alış-verişi, tecrübelerin paylaşımı, arama-kurtarmada yardım, işbirliği ve destek katılımcı ülkelerin hedefleridir.

Özürlülerin Korunması ve Güvenliği

Özellikle özürlüler için planların ve kriterlerin saptanması gerekir. Sağlık ve sosyal işlerle ilgili bakanlıklar kapsamlı hazırlıklara önem vermeli ve şu sistemler kurmalıdır.

Özürlülerin korunma etkinliklerinin arttırılması, güvenlik stratejilerinde önemlidir .

Bu alanda yapılan toplantılarda tecrübeleri dinlemek, deneyimleri paylaşmak pozitif bir yaklaşımı oluşturmaktadır.

Afet ve Acil Durumlarda Özürlülerin Güvenliği ve Korunmaları İçin

Eylem Planları Aşağıda Açıklanmıştır:

Eylem planı 1

* Ayrımcılıkla mücadele.

* İç mekanlarda ve dış çevrede tam ulaşılabilirlik.

* Daha fazla veri ve bilginin oluşturulması.

Eylem planı 2

* Tanımların ve terimlerin standardizasyonu sağlanmalıdır.

* Sınıflandırma sistemleri yapılmalıdır, böylece ihtiyaçlar daha doğru olarak karşılanacaktır.

* Özel kurtarma ve tahliye teknikleri geliştirilmelidir.

* Alarm ve erken uyarı sistemleri kurulmalıdır.

Eylem planı 3

* Özürlüler için, ilgili kuruluşlarda özel önlemler nelerdir? (Çevrelerinde güven içinde olabilmeleri için).

* Toplum içinde yaşayan özürlülere özel önem verilmekte midir ?

* Afet ve acil durumlarda özel tıbbi ihtiyaçlar için neler yapılmalıdır?

Eylem planı 4

* Afet ve acil durum yönetimlerindeki profesyoneller nelere dikkat edecekler ve nasıl müdahalede bulunacaklardır?

* Özel araştırma ve eğitimler için gerekli ihtiyaçlar nelerdir?

* İhtiyaçların giderilmesinde, farklılıklar nasıl ölçülebilir?

Toplantıda, özürlülerin afet ve acil durumlardaki korunmaları ve güvenliklerinin yeni bir alan olması ve ülkelerin karşılaştıkları afetlere ve ağırlıklarına göre önlemler aldıkları görülmüştür.

Ülkemizin sıklıkla en büyük doğal afet olarak depremle karşılaşması nedeniyle bu alanda belli bir aşama aldığı görülse de istenen düzeye gelemediğimiz, ancak bilgi birikimlerimizin diğer ülkelere göre daha fazla olduğu görülmektedir.

Yapılması gerekenler, tecrübelerimizin ve bilgilerimizin yaşamımızda uygulamada da geçebilmesidir.

Türkiye’de Özürlüler İçin Deprem Eğitimi

Türkiye’de en büyük doğal afet depremdir. Türkiye’nin %96 sı deprem riski altındadır.

Depremden korunmak ve deprem zararlarının azaltılması için afet bilinci yüksek bir toplum oluşturulması amacıyla, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ile Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığının ortaklaşa ‘Afete Hazırlık Eğitim Projesi ‘kapsamında çalışmalar gerçekleşmiştir.

Bu projenin amacı, afet bilincini yükletmek, kendimizi ve çevremizdekileri gelecek bir afete hazırlamaktır. Alınan önlemlerle afet risksinin azaltılabileceği bilgisini yaygınlaştırmaktır.

Bu kapsamda proje, özürlüleri ve özür gruplarına göre her bireyi, depremin yaratacağı tehlikeler hakkında bilinçlendirir. İçinde bulunduğu tehlikeyi azaltmak için yapacakları konusunda eğitir. Özürlü bireylere depreme hazırlığın aşamalarını tanıtır. Özürlü bireyler depreme hazırlık için cesaretlendirilir. Olası bir depremde acil durumlara karşı daha hazırlıklı hale getirir.

Özürlüler için hazırlanan “Deprem ile Birlikte Yaşamak, Özürlülerde Depreme Hazırlık El Kitabı” ve CD’leri tüm özür grupları için deprem uyarılarını içermektedir. Bu kitap ve CD’lerde ayrıca görme, işitme, zihinsel ve bedensel özürlüler için ayrı bölümler bulunmaktadır.  

Doğal Afetlerde Özürlüler İçin Yapılması Gerekenler:

1-Kimlik kartı

Özürlünün yanında bulunduracağa Özürlü Bilgi Kartı üzerinde yazılı bilgiler, bir doğal afet veya deprem sonrasında müdahale ve korunma açısından büyük kolaylıklar getirir. Özürlü Kimlik Kartı, alerjik duyarlılık, sıklıkla kullanılan ilaçlar, cihazlar, varsa iletişim sorunları, aranması gereken insanların bilgilerini kapsamalıdır.

2-Muhtara Bildirimde Bulunmak

Doğal afet sonrasında müdahale ekiplerinde özürlü vatandaş bilgilerinin olması, müdahalenin daha sağlıklı yapılmasını sağlamaktadır.

Bu belgede;

-Özürlünün adı,

-Özür tanımı,

-Tıbbı uyarılar,

-Kullandığı yardımcı cihazlar ve ilaçlar,

-Kan grubu,

-Birinci derece yakınının adı,

-Sürekli ikametgah adresi,

-Varsa ve dışında sürekli bulunduğu yerlerin adres ve telefon bilgileri,

-İletişim kurulabilecek şahısların isim, adres ve telefon numaraları bulunmalıdır.

Böyle bir belge hazırlanıp muhtara teslim edilmelidir.

3- Kişisel Destek Ağı Kurulması

Bir deprem anında ve sonrasında özürlü, destek alacak birisine ihtiyaç duyabilir. Kişisel destek ağı, arkadaşlar, aile üyeleri, iş arkadaşları veya komşulardan oluşabilir.

Kişisel destekçi acil durumlarda özürlüyü hemen kontrol eder ve gerektiğinde yardım ulaştırır. Önemli anahtarlardan biri kişisel destekçiye verilir. Acil durum gereçlerinin nerede bulunduğu kişisel destekçiye önceden belirtilir. Özürlü şehirden ayrıldığında mutlaka kişisel destek ağındakilere bilgi verir.  

4-Kişisel Önlemlerin Alınması

Bir afet sonrasında ihtiyaç duyulan hizmetler bir süre aksayacaktır. Özürlüler için bu hizmetlerin kesintisi hayati önem taşımaktadır. Sürekli kullanılan ilaçların bir haftalık stoku olmalıdır. Kullanılan diğer yardımcı araçlarında yedeği bulundurulmalıdır. İşitme cihazı için yedek pil, iletişim kurabilmek için kağıt ve kalem vb.

5- Ev İçi Önlemlerin Alınması

Deprem sırasında öncelikli olarak çevredeki eşyalar devrilmekte ve zararlar vermektedir. Devrilebilecek eşyalar duvara sabitlenir. Çıkış güzergahını kapatacak eşyalar da duvara sabitlenir.

Temizlik malzemesi olarak kullanılan kimyasal maddelerin dökülüp karışmasının önlemi alınır.

Özürlü deprem anında çömelmeli, kapanmalı, tutunmalı, başını, ensesini ve göğsünü yastık, kitap veya benzeri bir şey kullanarak düşen nesnelerden ve molozlardan korunmalıdır.

Mümkün olduğunca kişilerden yüksek olan ve bireyleri koruyabilecek yüzeylerin yanında durulur. Bu yüzeyler yatağın kenarı, sabitlinmiş buzdolabı veya çamaşır makinesi gibi eşyalar olabilir.

Sarsıntı bitene kadar bulunulan yerde kalınır. Bu alıştırmaların sık sık yaşanan ortamlarda tatbikatının yapılması gereklidir.

6- Toplanma Noktasının Belirlenmesi

Olası bir afet sonrasında aile üyelerin ve kişisel destekçilerin özürlüyü bulabileceği noktalar özürlü ile birlikte kararlaştırılır. Bu noktalar doğal bir afet söz konusu olduğunda aile üyeleri ve kişisel destekçinin yerleşim yerlerinden sonra başvuracakları ikinci adrestir.

Bu noktalar olası bir afet sonrasında özürlüyü tehlikelerden koruyabilecek park, bahçe gibi bina gölgelerinden uzak yerler olmalıdır.

Ayrıca bu noktalara ulaşmak için alternatif yollar belirlenir.

© 2005- T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi