HayataDahiliz.Biz

Omurilik Felçilerde Engellilik ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi

ÖNSÖZ

Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
Kliniği’nde uzmanlık eğitimim sırasında bilgi, fikir ve tecrübeleriyle bana ışık tutan,
yanında çalışmaktan mutluluk duyduğum klinik şefimiz, değerli hocam Doç. Dr.
Banu KURAN’a, şef muavinimiz Nurdan KOTEVOĞLU’na, tez danışmanım Figen
YILMAZ’a, tüm uzmanlarımıza, asistan arkadaşlarıma, kliniğimiz fizyoterapist,
hemşire ve personeline içtenlikle teşekkür ederim.
Asistanlık eğitimim süresinde yapmış olduğum rotasyonlarda bilgi ve
tecrübeleriyle eğitimime katkıda bulunan I. ve II. Nöroloji Klinik şefleri Doç. Dr.
Hulki Forta ve Doç. Dr. Münevver Çelik’e, II. Ortopedi klinik şefi Doç. Dr. İrfan
Öztürk’e ve III. Dahiliye klinik şefi Fatih Borlu’ya, tüm uzman, asistan doktor
arkadaşlara ve hemşirelere teşekkürü bir borç bilirim.
70. Yıl Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi klinik şefleri Belgin
Erhan’a Nurdan Paker’e ve Nil Çağlar’a, tüm uzman, asistan doktor arkadaşlara ve
hemşirelere tezim sırasındaki yardımlarından dolayı içtenlikle teşekkür ederim.
Tezim sırasında benden yardımlarını esirgemeyen Omurilik Felçliler Derneği
başkanı Ramazan Baş, başkan yardımcısı Süleyman Akbulut., sosyal hizmetler
görevlisi Nimet Ercan, diğer tüm Omurilik Felçliler Derneği üyelerine ve
çalışanlarına teşekkür ederim.

Dr. Hanife DÜZGÜN ÇELİK
İstanbul, 2006

ÖZET
Omurilik felci (OF), hastalar üzerinde çok ciddi fiziksel ve duygusal travmaya sebep
olmaktadır. Uzun dönemde hastaların yaşam kalitesi etkilenmektedir. Biz bu çalışmada
pediatrik başlangıçlı ve yetişkin başlangıçlı OF’de yaşam kalitesini, engellilik durumunu
değerlendirmeyi ve birbiriyle karşılaştırmayı amaçladık.
Çalışmamıza hastanemizden, 70. yıl Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi’nden ve
Omurilik Felçliler Derneği’nden, spinal kord yaralanmasının üzerinden en az 1 yıl geçmiş
olan, 18 yaşının üzerindeki paraplejik ve paraparezik hastalar alındı, 18 yaş altında ve üstünde
OF geçirmiş 20’şer kişilik iki gruba ayrıldı.Hastaların sistemik, nörolojik muayeneleri yapıldı
ve depresyon durumları Beck Depresyon İndeksi (BDİ) ile, engellilikleri CHART-sf (Craig
Handicap Assessment and Reporting Technique-short form) ile , yaşam kaliteleri WHOQOL-
Bref (World Health Organisation Quality of Life-short form) ile değerlendirildi.
Çalışmamıza katılan 20’şer kişilik 2 gruptan; erkek/kadın oranı 18 yaş altında OF
olmuş 1. grupta 1.85/1, 18 yaş üstünde OF olmuş 2. grupta ise 1/1 idi. OF etyolojisinde her iki
grupta da ilk sıraları trafik kazası ve yüksekten düşme oluşturmaktaydı. Grup 1’de hastalar
ağırlıklı olarak anne,baba ve/veya kardeş ile (% 90), grup 2’de eş ve/veya çocuklar (% 75) ile
birlikte yaşamaktaydılar. Hastaların günlük bakımlarına yardım eden kişiler birlikte
yaşadıkları kişilerin dağılımı ile uyumluydu. Çalışmamıza katılan hastaların 1. grupta % 90’ı
hiç evlenmemiş, 2. grupta ise %20’si hiç evlenmemişti. Bu sonuç bize 18 yaş altında OF
olmanın evlilik yapmayı ve aile kurmayı etkilediğini düşündürdü.
Hastaların çalışma durumunu incelediğimizde grup 1’de hastaların % 25’inin grup
2’de ise % 35’inin iş sahibi olduğunu gördük. Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre

işsizlik oranları her iki grupta da Türkiye oranlarına göre yüksekti. Hastaların eğitim
durumlarının genel Türkiye eğitim durumundan farklı olmadığını gördük
Çalışmamıza katılan hastalar normal yürüme, normal miksiyon, normal defakasyon,
normal cinsel hayat ve profesyonel iş hayatına katılabilmeyi kendileri için önem sırasına göre
sıraladıklarında; her iki grup da 1. sırada normal yürümeyi, 2. sırada normal miksiyon
yapabilmeyi tercih ettiler. Hastalar için bağımsız yürüyebilme ve günlük bakımlarını
yapabilmenin öncelikli olduğunu gördük.
Gruplar arasında depresyon dağılımı açısından fark olmaması bize 18 yaş altında veya
üstünde OF olmanın depresyon durumunu etkilemediğini gösterdi.
CHART-sf alt başlıklarında ve WHOQOL-Bref bedensel sağlık, ruhsal sağlık alanında
ve sosyal alanda hasta grupları arasında fark saptanmadı.Çevresel alanda grup 1 skorları grup
2’den düşüktü.
Hastaların iş durumu ile eğitim durumu; iş durumu ile American Spinal İnjury
Association (ASIA) sınıflaması; iş durumu ile CHART-sf ortalama fiziksel bağımsızlık,
kognitif bağımsızlık ve total skorları; CHART-sf total skorları ile hastaların eğitim düzeyleri,
medeni durum ve hastalık süreleri arasında ilişki olmadığı görüldü. Komplet ve inkomplet
spinal kord yaralanmalı hastaların CHART-sf total skorları; CHART-sf fiziksel bağımsızlık
değerleri ile BDİ skorları arasında ilişki bulunamadı.
CHART sf alt grupları ve total skorlarının birbiriyle ilişkisi değerlendirildiğinde; her
iki grupta da ortak şekilde fiziksel bağımsızlığın, mobilite ve total CHART-sf skoruyla;
mobilitenin fiziksel bağımsızlık, iş durumu ve total skorlarıyla; total CHART skorlarının
fiziksel bağımsızlık, mobilite, iş durumu ve ekonomik bağımsızlıkla ilişkili bulunması dikkat
çekici bir sonuçtur.

Grup 1’de CHART-sf kognitif bağımsızlık ve mobilite ile WHOQOL-Bref ruhsal
sağlık alanı arasında; CHART-sf mobilite ve total skoruyla WHOQOL-Bref’in bedensel sağlık
alanı arasında ilişki olduğu tespit edildi.
Yaptığımız çalışma sonucunda iki grup arasında gerek sosyodemografik özellikler,
gerekse engellilik ve yaşam kalitesi ölçümleri arasında belirgin fark bulamadık.
Sonuçlarımızda gruplar arasında farklılık bulunmaması kültürel, sosyal, ekonomik pek çok
sebebe bağlanabilir. Türkiye’de de rehabilitasyonun ve özürlü haklarının hak ettiği yeri
bulmasıyla OF’li hastaların özelliklerinin yaşam kaliteleri ve engellilikleri üzerinde daha
belirleyici olacağını düşünmekteyiz.

Tamamını okumak için tıklayın