Son Etiketler
Popüler Başlıklar
Çok Okunan Başlıklar
Rasgele Konular
Sosyal Fobi
- Çarşamba, 20 Haziran 2007
Sosyal fobi, temel özelliği başka insanların da bulunduğu ortamlarda aşırı heyecan duymak olan bir hastalıktır.
Çevrede başka kişi veya kişiler, özellikle de yabancı kişiler, sosyal fobi hastasının şiddetli bir kaygı, sıkıntı, huzursuzluk ve utangaçlık duymasına yol açar. Bu durumda sosyal fobik şu tepkilerin bir kısmını veya tamamını gösterir:
- Yüz kızarması
- Ses titremesi
- Konuşamayacağı, tutulup kalacağı duygusu
- El titremesi
Herkesin kendisine baktığı, kendisini eleştirdiği hissi, küçük düşme endişesi.
Yani sosyal fobik; tanımadığı kişilerin önünde aşağılanmasına veya utanmasına sebep olacak biçimde davranacağından, yüzünün kızaracağından, titreyeceğinden aşırı derecede korkan insandır.Sosyal fobiklerin en büyük tasası topluluk önünde konuşmaktır. Kendi evlerinde ve aile üyeleri arasında genellikle rahat ederler. Özellikle makam sahibi kişiler karşısında yukarıda saydığımız belirtilerin ortaya çıkma ihtimali yüksektir. Karşı cinsle konuşmak sosyal fobili bazı insanlar için başlı başına bir problemdir. Sosyal fobikler arasında bekarlık oranı yüksektir. Kimi sosyal fobikler ise topluluk önünde mesela yemek yemek gibi bazı davranışları yapmaktan sıkıntı duyarlar.
Sonunda sosyal fobiğin hayatı bir ıstıraba döner. Öğrenci ise okulda öğretmen kendisine soru sorduğunda kalkıp cevap vermek, öğretmen ise ders anlatmak sosyal fobik için büyük bir işkencedir. Pek çok sosyal fobik devlet dairesine, bankaya gidip işini yaptıramaz. Bazıları telefonla bile konuşamaz. Ağır vakaların sokağa çıkmaya, bakkala gitmeye, biletçiden otobüs bileti almaya bile tahammülü yoktur. Bunlar sonunda kendilerini eve hapsederler, okulda başarısız olurlar, çalışma hayatları sona erer.
SOSYAL FOBİ KİMLERDE GÖRÜLÜR?
Sosyal fobi genellikle ergenlik yıllarında başlayan ve tedavi edilmezse müzmin seyreden bir bozukluktur. 25 yaşından sonra başlayan sosyal fobi vakası nadirdir. Ancak sosyal fobikler ekseriya rahatsızlık başladıktan 15-20 yıl sonra doktora giderler. Çünkü sosyal fobinin tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu bilmezler ve bozukluğu kişiliklerinin bir parçası olarak görürler.
Kadınlarda da erkeklerde de görülebilir. Kadınlarda 1.5-2 kat daha sık olmakla birlikte sosyal fobi yüzünden doktora başvuranlar daha çok erkeklerdir.
Sosyal fobisi olanlarda evli olmama oranı, genel topluma göre yüksektir.
SOSYAL FOBİNİN SEBEBİ NEDİR?
Sosyal fobi, ırsiyetin orta derecede katkıda bulunduğu bir hastalıktır. Akrabaları arasında sosyal fobik olan kişilerin bu hastalığa yakalanma riski bir miktar daha yüksektir.
Sosyal fobiklerin beyinlerinde bir takım kimyasal ve elektriksel bozukluklar olduğu, yapılan incelemeler sonucunda anlaşılmıştır. Bazı ilaçların sosyal fobi tedavisinde oldukça etkili olması, sosyal fobinin temelde “beyinde faaliyetinde bir bozukluk” olduğu tezini doğrulamaktadır.
Sosyal fobinin genellikle utangaç, çekingen, kendine güveni düşük, reddedilmeye duyarlı, ama başkaları üzerinde olumlu intiba bırakma arzusu duyan kişilerde ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu kişiler başkaları tarafından beğenilmediklerinde bunun değer ve sosyal mevki kaybına yol açacak bir felaketle sonuçlanacağını inanırlar.
Yani sosyal fobi, bazı kişilik özellikleri zemininde ve bazı ailelerde daha kolay gelişen bir beyin hastalığıdır.
SOSYAL FOBİ İYİLEŞİR Mİ?
Sosyal fobi günümüzde oldukça iyi tedavi edilen bir rahatsızlıktır. Ama tedavi edilmediğinde ağır sonuçlara yol açabilir.
Psikiyatristler, sınıfta derse kaldırıldığında duyduğu heyecana dayanabilmek veya akranlarıyla ilişkilerinde daha az kırılgan ve daha cesur olabilmek için, henüz ortaokul yıllarında alkol ve madde kullanmaya başlayan çok hasta görürler.
Sosyal fobiklerin eğitim ve iş başarıları, hayatta gösterdikleri performans genelde düşüktür.
Öte yandan bugün radyoda televizyonda program yapan ve bu işi de başarıyla yürüten çok sayıda iyileşmiş sosyal fobik vardır. Ancak çoğu sosyal fobik tedavi başvurusunda bulunmamakta, berbat bir hayata katlanmak zorunda kalmaktadır.
SOSYAL FOBİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Sosyal fobinin tedavisinde iki silahımız vardır:
İlaç tedavisi
Günümüzde sosyal fobi tedavisinde oldukça etkili olan, bağımlılık yapmayan, uyku-sersemlik gibi yan etkilere yol açmayan ve kalıcı düzelme sağlayabilen birtakım ilaçlar vardır. İyi bir ilaç tedavisiyle kimi zaman psikoterapiye dahi gerek kalmadan kişi dertlerinden kurtulmaktadır.
Psikoterapi
Psikoterapi, sosyal fobi tedavisinde oldukça etkilidir. Sosyal fobiklerde genellikle “bilişsel-davranışçı terapi” denilen psikoterapi yöntemi uygulanmaktadır.
http://www.mcaturk.com
SOSYAL FOBİ TESTİ
popüler psikiyatri dergisinden alınmıştır
Test için dikkat edilecek konular
_ Lütfen açıklamaları dikkatlice okuyun
_Her bir (yaşanmış olan ya da yaşanmış olduğu varsayılan) durum için, hem korku ya da kaygının (anksiyete) derecesini, hem de kaçınma sıklığını değerlendiriniz. (Örnek: Bir toplantıda konuşmaktan ne kadar sıkıntı duyduğunuz korku ya da kaygı bölümüne işaretlenecek; böyle durumlarla karşılaşmamak için kaçınma olup olmadığı ise kaçınma bölümüne işaretlenecek.)
- Topluluk içerisinde telefon etmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Küçük bir grup aktivitesine katılmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Topluluk içinde yemek yemek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Topluluk içinde içki içmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Otorite konumunda biriyle konuşmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Seyirci önünde rol yapmak, oynamak ya da konuşmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Bir eğlence partisine gitmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Biri ya da birileri tarafından izlenirken çalışmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Biri ya da birileri tarafından izlenirken yazı yazmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Çok iyi tanımadığınız birine telefon etmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Çok iyi tanımadığınız biriyle yüz yüze konuşmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Yabancılarla tanışmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Genel bir tuvalette idrar yapmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Başkalarının oturuyor olduğu bir odaya girmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - İlgi merkezi olmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Ön hazırlıksız toplantıda konuşmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Bir sınava girmek (Yetenek, bilgi, beceri vb.)
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Çok iyi tanımadığınız birine karşı görüş bildirmek ya da onun onaylamamak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Çok iyi tanımadığınız birinin doğrudan gözlerinin içine bakmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Bir gruba sözlü rapor vermek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Cinsel ya da romantik bir ilişki amacıyla biriyle yakınlaşmaya çalışmak
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Aldığınız bir malı parası iade edilmek üzere geri götürmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Bir parti vermek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2) - Israrlı bir satıcıyı reddetmek
Korku ya da kaygı (anksiyete):
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Kaçınma :
Yok (0)
Hafif (1)
Orta Şiddetli (2)
Değerlendirme ölçeği
0-35 arası: Sorun yok diyebiliriz.Puan arttıkça sıkıntılar artıyor demektir.Arada bir testi tekrarlayın.
36-47 arası: Orta derecede sosyal anksiyetiniz bulunmaktadır.Toplum içinde kısmen bulunabilir, bazı kaygı ve kaçınmaları yaşamakla beraber "idare ediyorsunuz" demektir.Ancak yinede bazı durumlarda sorun yaşayabilmektesiniz.Kaçındığınız konular ile yoğun olarak karşılaşmakta iseniz, o konularda psikiyatrik tedavi gerekebilir.İlaç tedavisi ya da terapi yapılabilir.
48-60 arası: Belirgin derecede sosyal anksiyetiniz bulunmaktadır.Bir önceki duruma göre korku duyulan durumlar ve kaçınma çabaları benzer ya da daha çok olabilir, ama ortaya çıkan belirtiler daha çok ve hayatı daha kısıtlayıcı niteliktedir.Psikiyatrik tedavi gerekli olabilir, ilaç tedavisi ya da terapi faydalıdır.
61-79 arası: Aşırı derecede sosyal anksiyete bulunmaktadır.Belirtiler hayatı etkilemekte ve kısıtlamaktadır.Tedaviden uzun sürede fayda görürler.Tedavi gereklidir.
80 üstü: Çok aşırı sosyal anksiyete mevcuttur.Genel olarak pek çok sosyal durumda sosyal kaygı ve kaçınma durumu bulunmaktadır.Hastanın doktora bile gelmesi zor olmasına karşın, tedaviden uzun süreli olmak üzere fayda görürler, psikiyatrik tedavi mutlaka gereklidir.