HayataDahiliz.Biz

Epilepsi (Sara hastalığı)

Tanımlama ve Epidemiyoloji:

Epilepsi; beyindeki sinir hücrelerinin artmış uyarılabilirliÄŸinden (nöronal hiperekstabilite) kaynaklanan bir klinik durumdur. Epilepsi nöbeti gri maddedeki artmış, hızlı ve lokal elektriksel boÅŸalımlardan köken alır ve klinikte belli bir süreye sınırlı olarak, bilinç, davranış, duygu, hareket veya algılama fonksiyonlarına iliÅŸkin stereotipik bir bozukluk gözlenir. 

Nöbetler zaman içinde her hasta için belli bir paternde, genellikle spontan olarak veya bazı tetikleyen faktörler zemininde tekrarlar. Nöbetler arasında hasta genellikle normal yaÅŸantısını sürdürür. Nöbet aralıkları ve tipleri son derece deÄŸiÅŸken olmakla birlikte aynı hastada genellikle aynı bir veya belli birkaç nöbet tipi tekrarlama eÄŸilimi gösterir.

Epilepsinin insidensi toplumdan topluma deÄŸiÅŸmekle birlikte genellikle yılda yüzbinde 20-50 olarak bildirilmektedir. Aktif epilepsi prevalansı ise binde 4-10 olarak verilmektedir. YaÅŸam boyu kümülatif insidens ise yaklaşık %3 olarak saptanır ki bu farklılık epilepsinin bazı hastalarda geçici bir doÄŸası olmasından kaynaklanmaktadır. Epilepsi nöroloji pratiÄŸinde çocukluk ve ergenlik çağında en sık, eriÅŸkinlerde ise beyin damar hastalıklarının ardından ikinci en sık rastlanan hastalık olarak belirmektedir.

Temel Mekanizmalar:

Gerek hayvan deneylerinde gerekse insanda yapılan çalışmalarda kortikal nöronların membran potansiyellerinde ve ateÅŸlenme ÅŸekillerinde bazı karakteristik bozukluklar saptanmıştır. Paroksizmal depolarizasyon kayması olarak bilinen bu durumda membranı depolarize eden postsinaptik potansiyelin anormal ÅŸekilde uzaması ve büyümesi söz konusudur ve bunun sonucu olarak nöronlar gruplar halinde ateÅŸlenebilir ve etraflarındaki nöronları benzer ÅŸekilde ateÅŸleyebilecek bir kapasiteye ulaşırlar. Paroksizmal depolarizasyon kaymasının eksitatör nörotransmitterler olan glutamat ve aspartat ile inhibitör nörotransmitter GABA sistemleri arasındaki dengesizlikten kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Bunun dışında membranlardaki iyon kanallarındaki bozuklukların da paroksizmal depolarizasyon kaymasının ortaya çıkmasında etkili olduÄŸu düÅŸünülmektedir.

Epileptojenik odak olarak adlandırılan bölgede "pacemaker" hücreler yer almaktadır ve bu hücreler tam olarak bilinmeyen nedenlerle, artmış uyarılma ve anormal ateÅŸlenme özelliÄŸi gösterirler, etraflarındaki hücreleri de bu ateÅŸlenmeye ortak edebilecek güçleri vardır. Bu sonradan katılan nöronların miktarı; tablonun EEG'de bir interiktal (nöbet arası dönem) dikenle sınırlı kalmasını ya da yeterli miktara ulaÅŸabildiÄŸinde EEG'de ve klinikte nöbet aktivitesinin oluÅŸmasını belirler. Bugün için eskiden kabul gören santrensefalik epilepsi, yani jeneralize ve santral yerleÅŸimli bir epilepsi jeneratörü olduÄŸu ve EEG'deki jeneralize diken-dalga deÅŸarjları kavramı tartışmalıdır. Bazı nöbet tipleri için (ör:absans nöbetleri) talamusda yer alan T-tipi Ca kanallarının rolü kanıtlanmış olsa da bütün epilepsi nöbetlerinin kortikal mekanizmalarla tetiklendiÄŸi görüÅŸü giderek ağırlık kazanmaktadır. EEG'de görülen diken artmış eksitasyonu, izleyen yavaÅŸ dalga ise inhibisyonu göstermektedir.

Epileptik bir nöbet sırasında beyindeki nöronların hipersenkron ve repetetif aktivasyonu söz konusudur. Kortikal nöronların hücresel elektrofizyolojik özeliklerine iliÅŸkin 5 noktanın epilepsiye eÄŸilim yarattığı düÅŸünülmektedir.

    * Sinaptik eksitasyon ve yavaÅŸ inaktive edici Ca++ iletkenliÄŸi ile ortaya çıktığı düÅŸünülen uzamış depolarizasyona yanıt olarak kortikal nöronların yüksek frekanslarda ateÅŸlenme yetileri
    * Nöbet aktivitesinin oluÅŸumu ve yayılımının altında yatan pozitif (feed back) mekanizmalarına olanak saÄŸlayan rekürren eksitatör baÄŸlantıların varlığı
    * Hippokampus gibi nöbet aktivitesinden en kolay etkilenen belli korteks bölgelerindeki piramidal hücrelerin yoÄŸun bir ÅŸekilde ve üniform oryentasyonu
    * Korteksteki sinaptik yolların karakteristiÄŸi olan NMDA cevaplarının rekrütmanı dahil olmak üzere güçlü frekans potensiyasyon mekanizmaları
    * Yüksek frekanslı aktivasyon tarafından oluÅŸturulan rekürren inhibitör sinapsların (GABAerjik) belirgin zıt etkileri.

Jeneralize epilepsilerde beyin sapı retiküler formasyonundan, orta hat talamus nukleusları üzerinden taşınan diffüz bir inputun hiperekstabl durumdaki kortekse etkisi üzerinde durulmakta ve bazı asendan biojenik aminlerin rolleri vurgulanmaktadır. Bazı araÅŸtırmacılar ise tetikleyici bölgenin büyük olasılıkla kortikal olduÄŸunu ve anterograd veya retrograd yolla senkron aktivitenin talamusa yayıldığını savunmaktadırlar.

Nöbete eÅŸlik eden anormal deÅŸarjların fizyolojisi konusunda bilgimiz olmasına karşın epileptogenezden sorumlu hücresel mekanizmalar bilinmemektedir. Ä°stirahat membran potansiyelinin instabilitesine neden olan primer bir nöronal membran defekti üzerinde durulmaktadır. Buna neden olduÄŸu düÅŸünülen mekanizmalar; potasyum iletiminde bozukluk, voltaja duyarlı kalsiyum kanallarında defekt veya ATPaza baÄŸlı iyon transportunda bozukluk olarak özetlenmektedir. GABAerjik inhibitör sistemlerin primer defekti olasılığı veya eksitatör nörotransmisyonda rol alan reseptörlerin duyarlılığı ve düzenlenmesindeki olası defektler üzerinde de durulmaktadır. Eksitatör nörotransmisyonla yakından iliÅŸkili olan (mossy fibre) sistemindeki morfolojik deÄŸiÅŸiklikler gösterilmiÅŸtir.

Epileptik nöbetlerde paroksizmal deÅŸarjlarla ilgili olarak bölgesel beyin kan akımının arttığı uzun zamandan beri bilinmektedir. Nöbet sırasında ATP azalırken AMP, ADP, laktik asid gibi maddeler çoÄŸalmaktadır. Yine hücre içi kalsiyumun artmasıyla aktive olan fosfolipazlar serbest yaÄŸ asidlerinin artmasına yol açmakta ve prostaglandinler de artış göstermektedir. ADP ve prostaglandinlerin vazodilatasyondaki rolleri göz önüne alınırsa, iktal dönemdeki bölgesel beyin kan akımının artışını açıklamak kolaylaÅŸmaktadır.

Ayrıntılı bilgi için tıklayın 

( 1 Vote ) Son Güncelleme: Pazartesi, 14 Ağustos 2006 12:37